Her cümlenin bir anlamı vardır. Anlamlarına göre cümleler çeşitli gruplara ayrılır.
1. OLUMLU CÃœMLE:
İşin, oluşun ve hareketin yapıldığını bildiren cümlelerdir.
Sabah erkenden yola çıkmışlar.
Onu göreceğini umarak son derslere dayanmış.
Günler su gibi akıp gidiyor.
Her sorunun bir cevabı vardır.
Dikkat: Bazı cümleler yapıca olumsuz görünüp anlamca olumlu olabilir.
►  Sana bu konuda hak vermiyor değilim. (veriyorum)
►  Düşünürse bir çözüm bulamayacak değil. (bulabilir)
Örnek soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumludur?
a- Gittiği günden beri ne aradı, ne sordu.
b- Seninle görüşme fırsatı aramadım değil. .
c- Buraklara geleceÄŸimizi kim biliyordu ki…
d- Güneş henüz toprağı ısıtmamış.
Cevap: B
2. OLUMSUZ CÃœMLE
Bir işin gerçekleşmediğini veya gerçekleşmeyeceğini bildirir.
“yok, deÄŸil” kelimeleri ve “-me, -ma, -mez, -maz, -sız, -siz, -suz, -süz” ekleriyle yapılır.
Havanın karardığını fark etmemiştim.
Bu şehirde hiç dostu yoktu.
Kendinden başka kimseye yalan söylemezmiş.
Bu kalbi size vermem mümkün değil.
Dikkat: Bazı cümleler yapıca olumlu anlamca olumsuz olabilir.
► Ne dün ne bugün eve uğradı.
► Sizi hiç tanır mı?
Örnek Soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisi anlamca olumsuzdur?
a- Çalışanlara moral veren yok değil.
b- Bu kitaplar bizi yeni dünyalara götürmüyor değil.
c- Haklarını Savunmayı bilmiyor değil
d- Anlattıklarının hepsine inanıyor değil.
Cevap: D
3. SORU CÃœMLESÄ°
Cevap almak amacıyla kullanılan cümleler soru cümlesidir.
► Daldı mı ufuklara ağlamaklı gözlerin?
► Ne tutabilir şiirin yerini?
► Kaç ekmek istemiştiniz?
Örnek soru:
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde soru anlamı vardır?
a- Ne kadar güzel şiir okuyorsunuz.
b- Ne yapsak da bu sıkıntıyı atlatsak.
c- Ne söylemek istediklerini anlayamadım.
d- Ne yapıp edip bu işi bitirmeliyiz.
Cevap: B
4. ÅžART CÃœMLESÄ°
Temel cümledeki yapılacak işin, yan cümlede koşula bağlandığı cümlelerdir.
► Bu soruyu da çözdüm mü sınav bitiyor.
► Tanırsan seversin.
► Bahar geldi mi insan daha sakin oluyor.
► Eve giderim; ama sende gelirsen.
► Anlatırım; yalnız dikkatli dinleyeceksin.
Örnek soru:
Aşağıdakilerden hangisi şart cümlesidir?
a- Kapı açılır açılmaz içeri daldık.
b- Geç kalınca otobüsü kaçırdılar.
c- Haber gelse de gelmese de gideceÄŸiz.
d- Dolaba iyi bakarsanız kitabı görürsünüz.
Cevap: D
5. ÃœNLEM CÃœMLESÄ°
Öfke, sevinç, hayret gibi duyguları ifade eden cümlelerdir.
► Eyvah, süt taştı!
► Aaa, sen burada ne arıyorsun!
► Yeter artık, sen fazla oluyorsun!
6. Ä°STEK CÃœMLESÄ°
Bir arzuyu, bir dileği anlatmak için kullanılan cümlelerdir.
► Akşama bize gidelim.
► Keşke evimizde olsak.
►  Ders biraz daha uzasa.
► Şimdi Ä°stanbul’da olmak vardı.
7. EMÄ°R CÃœMLESÄ°
Bir işin yapılmasını yada yapılmamasının istendiği cümlelerdir.
Ardına bakmadan git.
O eski şarkıyı hatırlatma.
Çimenlere basmayınız.
Kitabı sev, ufkunu aç.
